ใช้ OpenOffice.org ทำหนังสือทำมือ (Booklet)

ผมจำได้ว่าเคยเขียนวิธีการใช้ OpenOffice.org Writer ระดับเซียนไปแล้วเมื่อหลายปีก่อน วันนี้จะมาแนะนำ การใช้งาน OpenOffice.org Writer อีกเช่นเคย แต่เป็นการทำหนังสือทำมือหรือ Booklet ถ้านึกไม่ออกว่าเป็นยังไงให้นึกถึงหนังสือสวดมนต์เล่มเล็กๆ เย็บด้วยแม็กตรงกลางแล้วพับครึ่ง อย่างนี้เขาเรียกว่า Booklet ครับ เนื่องจากแฟนผมหาวิธีทำหนังสือทำมืออยู่ระยะหนึ่งซึ่งพยายามมาก พยายามแม้กระทั่งอยากจะหัดใช้ Adobe Indesign เลยทีเดียว ถึงแม้ว่า Microsoft Office 2007 ที่ซื้อมามันก็สามารถทำได้ แต่ด้วยความหงุดหงิดก็เลยหาวิธีทำ Booklet บน OpenOffice.org Write บ้าง แหมโปรแกรมโอเพนซอร์สระดับโลกขนาดนี้ทำไม่ได้ก็เชยแล้วล่ะครับ ผมลองทำออกมาแล้วได้หน้าตาแบบนี้ครับ

booklet

วิธีการทำมีดังนี้ครับ ให้คุณพิมพ์เอกสารตามปกติ ใส่เลขหน้าปรับแต่งให้สวยงามดังภาพ

จากนั้น ตั้งค่าเครื่องพิมพ์ให้กำหนดหน้าเป็น Brochure

แล้วก็สั่งพิมพ์หน้า-หลัง พับกลางแล้วเย็บแม็กได้เลยครับ :) ง่ายมั๊ย

มาติดตั้ง OpenOffice.org 3.2 บน Ubuntu กัน

OpenOffice.org 3.2 ออกรุ่นมาเมื่อสัปดาห์ที่แล้ว ซึ่งการออกรุ่น 3.2 นี้ได้มีการแก้ไขบักไปหลายๆ จุด สามารถอ่านรายละเอียดเพิ่มเติมในส่วนนี้ได้ที่ บันทึกการออกรุ่นครับ การติดตั้ง OpenOffice.org 3.2 ที่จะมาแนะนำกันวันนี้เป็นการติดตั้งจาก deb package ที่ดาวน์โหลดมาจากเว็บไซต์ OpenOffice.org โดยตรง มาเริ่มขั้นตอนการติดตั้งกันเลยดีกว่า สำหรับท่านที่ใช้ Ubuntu 9.10 จะมี OpenOffice.org ติดตั้งมาให้เราอยู่แล้ว ซึ่งเป็นรุ่นเก่าคือรุ่น 3.1.1 ถ้าจะติดตั้งรุ่นใหม่ ให้เราเอา OpenOffice.org รุ่นเก่าที่ติดตั้งมาพร้อมกับ Ubuntu ออกเสียก่อน โดยใช้คำสั่ง

sudo apt-get remove openoffice-*

จากนั้นดาวน์โหลด OpenOffice.org 3.2 ที่หน้าดาวน์โหลดของเว็บ OpenOffice.org ดังนี้

wget http://download.services.openoffice.org/files/stable/3.2.0/OOo_3.2.0_LinuxIntel_install_en-US_deb.tar.gz

จากนั้นคลี่ไฟล์ที่เราดาวน์โหลดมาได้

tar zxvf OOo_3.2.0_LinuxIntel_install_en-US_deb.tar.gz

จากนั้นเริ่มติดตั้ง OpenOffice.org 3.2 กันได้

cd OOO320_m12_native_packed-1_en-US.9483/DEBS/
dpkg -i *.deb
cd desktop-integration
dpkg -i openoffice.org3.2-debian-menus_3.2-9472_all.deb

เท่านี้เราก็ติดตั้ง OpenOffice.org 3.2 ได้แล้ว :)

มาทำ extension template สำหรับ OpenOffice.org กัน

ผมกำลังทำ extension เทมเพลตเอกสารภาษาไทยของ OpenOffice.Org ซึ่งมีที่มาที่ไปคือผมรอผู้ประกอบการที่ทำธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับ OpenOffice.Org ไม่ไหวรอมานานและไม่ได้เทมเพลตสักที ตั้งใจมานานแล้วก็รอมานานแล้วยังไม่ได้เทมเพลตสักตัว เอาเป็นว่าทำเองดีกว่า อยากได้ต้องทำเองใช่มั๊ย ผมนั่งค้นหาข้อมูลจากการทำ template แป๊บเดียว ก็ง่ายๆ เปิดไฟล์เอกสารพิมพ์ข้อความ แล้วก็บันทึกเป็น template ง่ายมากๆ แต่ว่าการทำแบบนี้ไม่เหมาะสมเวลาเอาไปใช้งาน อ่ะต้องมาเลือกๆ คลิกๆ แก้ไข ฯลฯ และอีกอย่างหากผมทำแจกเวลามีเทมเพลตรูปแบบใหม่ หรือแก้ไขแบบฟอร์มใหม่ คนที่ใช้เทมเพลตเวอร์ชั่นเดิมอยู่จะไม่ทราบเลยว่ามีของใหม่ออกแล้ว ทำให้ใช้ของเก่าอยู่ extension manager ของ OpenOffice.Org ออกแบบมาเพื่อแก้ปัญหาเวลามี “ของใหม่” ตัว extension manager จะทำหน้าที่อัพเดทเทมเพลตชุดใหม่ให้ ดังนั้นการเลือกทำเทมเพลตให้อยู่ในรูปแบบของ extension จะดีกว่ามากครับ ;) อ้อองค์กรหรือสำนักงานที่ชอบเปลี่ยนแปลงรูปแบบเอกสารบ่อยๆ ควรใช้วิธีนี้ครับ :)

สำหรับวิธีการคงไม่อ้างอิงมากมายนักนะครับ แต่จะขออธิบายแบบสั้นๆ กระชับๆ จะได้ไม่งง ก่อนจะเริ่มขั้นตอนการทำ เราต้องเริ่มจากการทำความรู้จัก OpenOffice.Org extension กันก่อน ใน OpenOffice.Org เริ่มมีการใช้งาน extension ใช้นามสกุลของไฟล์ว่า .oxt หากเจอไฟล์ .oxt ก็เดาได้เลยว่าเป็น OpenOffice.Org extension ง่ายมั๊ย เจ้าไฟล์ .oxt นี่เป็นไฟล์แบบ archive หรือไฟล์บีบอัดนั่นแหละครับ สามารถใช้ WinZip, 7zip และโปรแกรมบีบอัดคลี่ไฟล์ออกมาได้ ในไฟล์ก็จะมีโครงสร้างง่ายๆ ดังนี้

1. ไฟล์อธิบายรายละเอียดของ extension
2. ไฟล์ icon สวยๆ เอาไว้แสดงผลในหน้าจอ extension manager
3. ไฟล์เทมเพลตของเรา :)

นึกไม่ออกดูตัวอย่าง Extension Description ที่ http://wiki.services.openoffice.org/wiki/Documentation/DevGuide/Extensions/Example :) เพื่อความรวดเร็วเราจะใช้โครงที่ผมวางไว้เรียบร้อยแล้วที่ GoogleCode เริ่มต้นจากการ check out ไฟล์จาก trunk กันก่อน ใช้ SVN ครับ ใครไม่มี SVN ก็หาได้จากแผ่น Chantra 3.2 หรือหากใช้ Linux อยู่แล้วก็ติดตั้งผ่าน Package Manager ของ Linux Distro ที่คุณใช้อยู่ URL ที่ใช้ในการ check out คือ http://ooo-thai-document-template.googlecode.com/svn/trunk/ เอาล่ะเมื่อ check out มาได้ ก็จะได้หน้าตาไดเรคทอรีดังนี้

เอาล่ะมาอธิบายกันก่อน ผมแบ่งโครงสร้างไดเรคทอรีย่อยๆ เอาไว้ดังนี้ description, licenses, readme, template, description.xml, icon.png, Paths.xcu สำหรับไฟล์ ooo-thai-document-template-update.xml เป็นไฟล์ข้อมูลการอัพเดทของ extension เดี๋ยวค่อยมาอธิบายครับ เอาอย่างนี้มาดูไดเรคทอรี template กันก่อน

ในไดเรคทอรีนี้ จะมีไดเรคทอรีย่อยๆ ซึ่งตรงกับกลุ่มเทมเพลตของ OpenOffice.Org ลองดูในไดเรคทอรี forms จะพบไฟล์เทมเพลตที่ผมทำไว้แล้วคือ thai-gov.ott และ thai-gov-memo.ott เป็นเอกสารเทมเพลตของ Writer เอาล่ะหากคุณมีเทมเพลตดีๆ ก็ใส่แยกไปตามกลุ่มเทมเพลตของเอกสาร สำหรับท่านที่ต้องการสร้าง extension เทมเพลตของสำนักงานตัวเองก็เข้าไปดูที่ไฟล์ description.xml กันก่อนครับ ดูตรง <identifier value=”org.thaiopensource.templates.th-TH.unified” /> เปลี่ยน identifier ให้แตกต่างจากนี้นะครับ วิธีการง่ายๆ ใช้ domain เว็บไซต์ของสำนักงานของคุณก็ได้ครับ เช่น template.mict.go.th ตั้งชื่อย้อยหลังได้เป็น th.go.mict.template เราก็จะได้เป็นอย่างนี้ครับ <identifier value=”th.go.mict.template” /> ที่นี้มาลองดูตรง

<update-information>
<src xlink:href=”http://www.thaiopensource.org/pub/OpenOffice.org/extension/ooo-thai-document-template-update.xml” />
</update-information>

ในส่วน update-information จะกำหนด url สำหรับอ่านไฟล์ข้อมูลการอัพเดทของผมอยู่ที่เว็บไซต์ http://www.thaiopensource.org/pub/OpenOffice.org/extension/ooo-thai-document-template-update.xml เอาล่ะอันนี้คงต้องแก้ไขให้เป็น url ของเว็บไซต์ของคุณเองเช่น http://template.mict.go.th/ooo-thai-document-template-update.xml คุณก็จะได้ข้อมูลในส่วน update-information เป็น

<update-information>
<src xlink:href=”http://template.mict.go.th/ooo-thai-document-template-update.xml” />
</update-information>

ในส่วนที่เหลือ เช่น version, simple-license, extension-description, release-notes และ publisher ก็แก้ไขตามที่คุณต้องการ อย่าลืม upload ไฟล์ ooo-thai-document-template-update.xml ไปไว้ที่เว็บของคุณนะครับ เอาล่ะมาสร้างไฟล์ .oxt กัน วิธีง่ายที่สุดในการสร้างไฟล์ .oxt คือใช้ WinZip, 7zip ก็ได้ โดยบีบไฟล์ทั้งหมดที่อยู่ใน folder ที่ checkout มา จากนั้นเปลี่ยนชื่อไฟล์เป็น th.go.mict.template-เลขเวอร์ชั่น.oxt เช่น th.go.mict.template-1.0.oxt เท่านี้ก็เรียบร้อยแล้วครับ :)

จากนั้นเราก็ติดตั้ง extension ของเราได้แล้ว เกือบลืมไปหากมีการแก้ไขหรือเปลี่ยนเวอร์ชั่นใหม่ของไฟล์ extension ให้แก้ไขเลขเวอร์ชั่นในไฟล์ description.xml และชื่อไฟล์ที่ต้องการอัพเดทใน ooo-thai-document-template-update.xml ด้วยครับ เวลาอัพเดทตัว extension manager จะได้รู้ว่าจะ download ไฟล์ได้จากที่ไหน ลองสร้าง extension เทมเพลตในองค์กรหรือสำนักงานของคุณดูสิครับ ง่ายแค่นี้เอง ท่านใดได้ประสบการณ์ในการใช้เทมเพลตและ extension ใน OpenOffice.Org ก็เขียนจดหมายมาเล่าสู่กันฟังได้ครับ ที่หน้า contact ได้ครับ :)

มาออกแบบ field form ใน OpenOffice.Org กัน

ผมได้เอกสารมาฉบับหนึ่งเป็นเอกสารการเข้าจอดเรือของท่าเรืออะไรสักอย่างที่ ประเทศนิวซีแลนด์ เอกสารเป็น ODF ครับ และแน่นอนใช้ OpenOffice.Org ซึ่งแบบฟอร์มที่ผมได้มาเป็นเอกสารแบบ field form คือมี field แถบเทาๆ เวลาคลิกที่ field ที่ต้องการจะใส่ข้อมูลก้อจะมี input box มาให้เรากรอกข้อมูล OpenOffice.Org สนับสนุนการใช้ field form และ input field มาตั้งแต่เวอร์ชั่น 2.4 แล้วครับแต่ไม่ได้เขียนเป็น how-to มาแนะนำวิธีการใช้งานกันสักที เอาเป็นว่าวันนี้ผมจะมาแนะนำการประยุกต์เอกสารธรรมดาๆ ให้เป็น field form ง่ายๆ เอาไว้กรอกข้อมูลให้เป็นระเบียบเรียบร้อยและดูสวยงามครับ

ก่อนจะเข้าสู่ขั้นตอนการทำจะขออธิบายข้อดีของการทำ field form นอกจากจะทำให้เอกสารดูสวยงามแล้ว การใส่ข้อมูลก้อง่ายอีกด้วย และที่สำคัญคุณสามารถกำหนดเขตข้อมูลได้เองด้วย เดี๋ยวเรามาลองดูตัวอย่างเอกสารนี้กันครับแบบฟอร์ม “ใบสัญญาเป็นแฟนกัน” เอาสนุกนะครับอย่าคิดมาก :)

Continue reading

มาสร้างเอกสารบน Writer อย่างเซียนกันเถอะ

ผมเคยเข้าอบรมการใช้งาน Microsoft Office เฉพาะ Word ในราคา 3,600 บาท เพื่อเรียนวิธีการใช้งาน Microsoft Word อย่างถูกต้อง ซึ่งตอนนั้นเสียเงินเข้าไปอบรมได้ฟังบ้าง ไม่ได้ฟังบ้าง แต่ก้อพอจะเข้าใจว่าเราควรจะจัดการเอกสารได้อย่างไร ไม่ว่าจะเป็นการวางโครงร่างเอกสารผ่าน View แบบ Layout การกำหนด Style ต่างๆ เอาเป็นว่าคอร์สที่ลงเรียนแทบจะเปลี่ยนวิธีการใช้งาน Microsoft Office ของผมเลยทีเดียว แต่ก้อยังใช้ได้ไม่เชี่ยวชาญนัก แต่ก้อสามารถใช้งานฟังก์ชั่นอัตโนมัติต่างๆ ได้อย่างคล่องแคล่วบ้างละกัน

ผม เริ่มมาจับ Star Office แต่ภาษาไทยก้อไม่ได้เรื่องเท่าไร และไม่ได้อยู่ในความสนใจผมมากนัก จนกระทั่ง Open Office 2.3 เจ้าปัญหาทำให้ผมต้องบังคับตัวเองว่าทำอย่างไร จึงจะใช้ความรู้ที่ได้มาจากการอบรมใช้งาน Microsoft Word มาประยุกต์ใช้กับ Open Office 2.3 ได้ เอาเป็นว่า Open Office 2.3 สร้างปัญหาให้ผมอยู่เกือบปีเลยทีเดียวเฉพาะงานเอกสารปกตินะครับ ไม่รวมสิ่งต่างๆ ที่ก่อปัญหาไม่เว้นแต่ละวัน เอาเป็นว่าเมื่อวานนี้ผมอดหลับอดนอนอีกครั้งเพื่อค้นหาวิธีการที่เหมาะสม รวดเร็ว และประยุกต์ใช้ได้ง่าย ไม่ต้องพึ่งเทคนิคพิสดาร หรือใช้ Marcro ต่างๆ ให้มันยุ่งยาก ถ้าคุณอยากรู้ค่อยๆ ศึกษากันทีละขั้นตอนนะครับ ผมจะพยายามสร้างความเชื่อมโยงระหว่าง วิธีการใช้งาน Microsoft Word และวิธีการใช้งาน Open Office Writer ในสไตล์ผม เอาล่ะก่อนที่เข้าเนื้อหากัน ผมจะเล่าว่าผมทำอะไรกับ Microsoft Word ได้บ้างและผมจะแนะนำวิธีการทำแบบนี้ใน Open Office Writer ซึ่งสิ่งที่ผมใช้งานบ่อยๆ และชอบใช้เป็นพิเศษใน Microsoft Word ได้แก่

1. จัดโครงร่างเอกสร้างโดยใช้ Layout View ซึ่งใน Open Office ไม่มี Layout View มีแค่ Print Layout และ Web Layout เท่านั้น
2. กำหนดรูปแบบหน้าเอกสาร
3. กำหนด Style เปลี่ยนแปลง Style รูปแบบตัวอักษร การจัด Paragraph เป็นต้น
4. สร้างเนื้อหาข้อมูลสำเร็จอย่างการทำสารบัญต่างๆ เช่น สารบัญ สารบัญตาราง สารบัญภาพ เป็นต้น
5. กำหนดรูปแบบการแสดงเลขหน้า เช่น ก ข ค…? 1 2 3… เป็นต้น

Continue reading